Halitosis and tonsils

   بوي دهان و لوزه ها  

      صفحه اصلي      

بوي دهان بر اثر فعاليت باكتريهاي بي‌هوازِی (anaerobic bacteria) كه تركيبات گوگرد‌دار توليد مي‌كنند، ايجاد مي‌گردد.اين باكتريها بيشتر بر روي زبان و حلق زندگي مي ‌كنند و كارشان كمك به هضم تركيبات پروتئيني موجود در دهان است.لوزه ها یکی از مناطقی هستند که به دلیل حفرات سطحی ،پناهگاه های مناسبی برای باکتریها محسوب می شوند.

لوزه ها(tonsils)

لوزه ها یکی از اعضای دهان بوده که از لحاظ ساختمانی شبیه غدد لنفاوی موجود در سایر نقاط بدن از جمله زیر بغل و گردن هستند.همانطور که در تصویر مشاهده می کنید لوزه ها به صورت دو توده نسج نرم  در پشت و بالای زبان قرار دارند. این اعضا چون در مجاورت مسیر هوائی هستند ،با جذب باکتریهای هوای تنفسی  در سیستم دفاعی بدن سهیم هستند.این نقش در چند سال اولیه زندگی اهمیت بیشتری دارد و با افزایش سن از  آن کاسته می شود به طوری که با برداشتن لوزه ها در دوران کودکی قدرت دفاعی بدن تغییر زیادی نمی کند.

این اعضا دارای چین خوردگیها و حفراتی هستند به نام کریپت (crypt) که امکان تجمع ذرات غذائی در آنها وجود دارد. باکتریهای دهان با تجمع بر روی این ذرات رشد میکنند و باعث بد بو شدن انها میگردند. متعاقب تجمع باکتریها سلولهای دفاعی بدن نیز به آنجا کشانده می شوند.به علاوه ، سلولهای مرده مخاط دهان نیز به این تجمع اضافه می شوند که در نهایت اجسام سفید یا زرد رنگی ایجاد میگردد که به دلیل باکتریها بسیار بد بو هستند.این اجسام را اصطلاحا سنگ لوزه [( calculi of the tonsil, or tonsilloliths (tonsil stones] می نامند.

کریپت های لوزه(tonsilar crypt)

Israeli doctors use a CO2 laser to ablate the tonsils of patients suffering from severe halitosis

کریپت های لوزه به دلیل اینکه قابل تمیز کردن نیستند دائما مملو از باکتریهای مختلف بوده ترکیبات حاصل از فعالیت آنها باعث بد بوئی هوای تنفسی فرد می شوند. مهمترین ترکیبات بد بو ،ترکیبات فرار گوگرد دار (volatile sulfur compounds)هستند. در صورتی که با وسیله ای نرم ،این کریپتها را مالش داده ، وسیله خود را بو کنیم متوجه شدت بوی کریپتها خواهیم شد.

علاج این مشکل در موارد معمولی این است که پس از صرف غذا با آب معمولی غرغره کنید.البته استفاده از دهانشویه هائی که تاثیرات منفی بر دندانها و لثه نداشته باشند به کاهش تعداد باکتریها و نتیجتا بوی دهان  کمک میکند(استفاده از هر گونه دهانشویه بدون در نظر گرفتن اثرات جانبی و بدون تجویز پزشک نادرست است).

در بیشتر افراد ،کریپتهای لوزه کوچک بوده باکتریها مشکلات زیادی ایجاد نمی کنند اما در بعضی دیگر ، تجمع باکتریها باعث التهاب و متسع شدن کریپتها میگردد.بزرگتر شدن کریپتها با فراهم کردن سطوح بزرگتر ،باعث افزایش بوی دهان میگردد.درمان این موارد عبارت است از حذف کریپتها با تاباندن اشعه لیزر و یا برداشتن کل لوزه به روش جراحی است.

اخیرا استفاده از لیزر درمانی برای درمان بوی دهان مورد تحقیق دانشمندان دانشگاه تل آویو قرار گرفته است. بر اساس مقاله ای که در مجله جراحی سر و گردن به چاپ رسیده است( Otolaryngology - Head and Neck Surgery, October 2004 ) این دانشمندان با تاباندن 15 دقیقه ای اشعه لیزر Co2 کریپتهای بیماران را حذف کرده اند که در شکل روبرو نتیجه موفقیت آمیز این درمان را ملاحظه می کنید.بر اثر اشعه بافتهای کریپتها بخار شده ، با تشکیل بافت اسکار (scar tissue) و مسطح شدن ناحیه محل تجمع باکتریها به کلی حذف می گردد.جالب است که بدانید انجام این روش درمانی بدون بیهوشی و تنها با بیحسی موضعی انجام گرفته است و بیماران پس از 15 دقیقه درمان از مطب ترخیص شده اند.

انتشار این خبر عکس العمل های مختلفی را بر انگیخته است. بعضی امکان درمان بوی دهان را با لیزر درمانی  رد کرده اند .بعضی نیز برداشتن لوزه ها را باعث رفع بوی دهان نمی دانند. عده ای نیز لیزر درمانی را به عنوان آخرین حربه معرفی کرده اند و مبتلایان را در مراحل اولیه به رعایت بهداست دهان و مصرف زیاد آب توصیه کردند.

نظر ما این است که چون بوی دهان به دلیل باکتریهای پراکنده در دهان ایجاد می شود ممکن است با سوزاندن و حذف محل تجمع باکتریها بوی دهان را کاهش داد اما به کلی نمی توان آن را حذف کرد.تجربه کلینیکی ما این است که حتی با برداشتن کامل لوزه ها نمی توان به برطرف شدن بوی دهان امیدی داشت چه رسد به سوزاندن فقط کریپتهای لوزه. بنابر این مبتلایان بوی دهان بهتر است اول لوزهای خود را در آئینه دیده و با تصاویر روبرو مقایسه کنند اگر چنین وضعیتی مشاهده کردند آنوقت به فکر لیزر درمانی باشند.ما تا کنون چنین کریپتهای متسعی در میان مراجعین خود ندیده ایم ودر صورت مشاهده هم سعی خواهیم کرد با روشهای کم خرج تر و ساده تر مشکل آنها را بر طرف کنیم.به علاوه بر اساس آمار مقاله فوق الذکر میزان موفقیت  لیزر درمانی یک جلسه ای کمتر از 50 درصد بوده  و برای بیش از نصف بیماران جلسات دوم و سوم مورد نیاز بوده است. برای 2 نفر از 53 نفر هم مجبور شدند با برداستن لوزه ها (tonsillectomy)مشکل بازگشت بوی دهان را برطرف کنند.

   تصاویر فوق را جهت بیماران محترمی که خواستار لیزر درمانی هستند درج کرده ایم. ایشان می توانند با مقایسه لوزه های خود و تصاویر بالا لزوم لیزر درمانی را برای خود ارزیابی کنند. تنها کمتر از 5 درصد از موارد بوی دهان به دلیل مشکلات لوزه ها است و شاید درصد کمی از آنها به مشکلاتی نظیر تصاویر بالا مبتلا باشند. بنابر این درخواست لیزر درمانی برای بسیاری از موارد بوی دهان غیر علمی و غیر لازم است. ما تا کنون در بین بیماران خود لزومی برای لیزر درمانی مشاهده نکرده ایم.بیشتر موارد بوی دهان را می توان با دستورات ساده بهداشتی و در موارد شدید با تجویز دهانشویه های مخصوص درمان کرد.

سنگ لوزه(tonsilolith)

سنگ لوزه اجسام سفید یا زرد رنگی است که در کریپتهای لوزه تشکیل می شود . مکانیسم ایجاد آن به این ترتیب است که متعاقب صرف غذا ذرات غذائی در کریپها به دام می افتد و به محل مناسبی برای رشد باکتریهای دهان تبدیل می شود. سپس سلولهای دفاعی بدن و سلولهای کنده شده از مخاط نیز به آنها اضافه می شوند. پس از گذشت چند روز توده نرمی تشکیل می شود که ممکن است با تماس با سطح گلو باعث ناراحتی فرد شود.همچنین در این حالت به دلیل رشد باکتریهای تولید کننده ترکیبات گوگرددار ،بوی بدی از دهان به مشام میرسد. در بعضی افراد چسبندگی این توده کم است و به مرور کنده شده بر روی زبان میافتد ویا با عطسه یا سرفه از حلق به بیرون راه میابد.در بعضی موارد نیزاین توده های کوچک به مرور بزرگ می شوند و ظاهری شبیه تصویر روبرو پیدا خواهند کرد. در چنین مواردی لازم است این اجسام ویا کل لوزه به روش جراحی برداشته شود.

توصیه ما برای جلوگیری از ایجاد سنگ لوزه این است که   

 1- بعد از هر وعده غذائی باآب معمولی دهان را شستشو داده ، با رساندن آب به حلق غرغره کنید تا لوزه ها خوب تمیز شوند.

2- بلافاصله بعد از صرف غذا نخوابید.حداقل نیم ساعت بین صرف غذا و خواب فاصله باشد.

3-  با وسایل مختلف سنگ لوزه را دستکاری نکنید چون باعث خراش ناحیه می گردد.جهت برطرف کردن سنگ لوزه به کلنیک بوی دهان ویا متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه کنید.

4- برای کاهش بوی ناشی از سنگ لوزه از دهانشویه های ضد میکروبی و یا دهانشویه های خنثی کننده ترکیبات گوگرددار استفاده کنید.(استفاده از این وسایل کمکی بدون در نظر گرفتن عوارض جانبی و بدون تجویز پزشک توصیه نمی شود).

 

کلیک کنید

 

 

کلیک کنید

 

کلیک کنید

کلیک کنید

مقالات بوي دهان

1- مقاله بوي دهان همراه نا آشنا (مندرج در روزنامه همشهري)

2-  مصاحبه روزنامه همشهري با    نام كام خوشبو  

3-تشخيص و درمان بوي دهان   

4-آيا زبانتان را مسواك زده ايد؟   

5-بوي دهان و لوزه ها               

6-بوي دهان با منشا دهاني   

7-بمب بوی دهان                    

8 -كلينيك ويژه درمان بوي دهان