دكتر عليرضا طالبيان- دكتر رقيه ايرانپور

بوي دهان يكي از مشكلات شايع  است كه به درستي تشخيص داده نمي شود. اين عارضه را معمولاً به اشتباه ناشي از عفونتهاي سينوسي، دستگاه گوارش، بهداشت ضعيف دهان يا عفونتهاي ريوي تلقي مي كنند و به همين علت، درمانهاي غيرضروري و هزينه هاي سنگين براي فرد دربردارد. بوي دهان و مشكلات ناشي از خشكي دهان و اختلالات حس چشايي ممكن است با تأثيرگذاري بر اعتماد به نفس و شخصيت افراد، به ناتواناييهاي اجتماعي، افسردگي و حتي در مواردي به خودكشي منتهي شود.با بررسي  آمارهاي محققان كشورهاي مختلف درمي يابيم، مبتلايان زيادي در دنيا به بوي دهان مشغول هستند. به گزارش پروفسور ميازاكي، رئيس انجمن بين المللي تحقيقات بوي دهان، حدود ۱۰ميليون نفر از جمعيت ژاپن به درجاتي از بوي دهان مبتلا هستند. محققان ساير كشورها ازجمله آلمان نيز آمارهاي مشابهي ارائه مي دهند و اعلام كرده اند حدود ۱۵درصد از جمعيت آلمان نيز به درجاتي از اين بيماري مبتلا هستند.با توجه به اهميت روابط اجتماعي و سطح اطلاعات فردي، شيوع اين مشكل در كشور ما اگر بيشتر نباشد قطعاً كمتر نيست. اگر جمعيت كشورمان را هفتاد ميليون در نظر بگيريم، حدود سي و پنج ميليون مبتلا در ايران وجود دارد كه خيل عظيمي را تشكيل مي دهد كه رسيدگي به درمان آنان عزم ملي مي طلبد.

اطلاع رساني چالشي رودررو
مهمترين عامل در رفع بوي دهان، بالا بردن سطح اطلاعات عموم افراد جامعه است. مبتلايان به بوي دهان چون دائماً با اين مشكل در ارتباط هستند خود از وجود آن بي اطلاع اند، بنابراين بمباران اطلاعاتي جامعه نقش اساسي در رفع اين مشكل برعهده دارد. در كشور ما كه امكان دسترسي به اطلاعات به طور يكسان وجود ندارد و ميل به مطالعه كتاب و مجله و روزنامه نيز نسبت به ساير كشورها پايين تر است، نياز به اطلاع رساني جامع، بيشتر جلوه مي كند و در اين ميان نقش صدا و سيما مهمترين است.
موضوع اطلاع رساني بوي دهان در كشور ما باني مشخصي ندارد. در اين خصوص لازم است هفته اي يك بار با انتشار مقالات عمومي، اخبار علمي و معرفي وسايل كمكي رفع بوي دهان، اطلاعات جامعه را بالا برد. تاكنون حتي يك ساعت برنامه راديويي يا تلويزيوني درباره بوي دهان پخش نشده است. در هيچ روزنامه يا مجله اي به طور مرتب مطلبي درباره بوي دهان به چشم نمي خورد. در اينترنت صدها وب سايت اختصاصي بوي دهان به انواع زبانها وجود دارد، در حالي كه نخستين و تنها وب سايت فارسي در خرداد ماه سال جاري به نشاني الكترونيكي khoshboo.com راه اندازي شده است. در كشور ما هيچ شركتي اعم از دولتي يا خصوصي به توليد وسايل كمكي رفع بوي دهان اشتغال ندارد، در حالي كه در كشورهاي مختلف ده ها شركت، انواع اين وسايل را توليد مي كنند. اگر در كشور ما چند شركت فعال در اين  خصوص وجود داشت، لااقل به بهانه فروش محصولات خود، تبليغات عمومي درباره بوي دهان انجام مي شد. قطعاً دليل عدم اقبال صنعت به توليد اين وسايل، عدم درخواست جامعه به خريد اين وسايل است كه به نوبه خود ناشي از عدم اقبال مبتلايان به درمان است.
در كشورهاي مختلف انجمن ها، مؤسسه ها و استادان دانشگاه به تحقيقات در اين خصوص اشتغال دارند اما در كشور ما كمبود تحقيقات بوي دهان احساس مي شود. اگر در كشور ما تحقيقات انجام مي شد، انتظار اخبار اين تحقيقات نيز مي توانست علاوه بر كمك به صنعت، اطلاعات عمومي جامعه را بالا ببرد.
محققان بوي دهان هر دو سال يكبار با تشكيل كنفرانس بين المللي، نتايج تحقيقات خود را منتشر مي كنند. انجمن تحقيقات بوي دهان ، يك مجمع جهاني است كه به طور اختصاصي درباره بوي دهان پژوهش مي كند. اين انجمن كه دفتر آن در كشور ژاپن است آخرين كنفرانس بين المللي خود را چند ماه پيش در لندن برگزار كرد. در اين كنفرانس محققان كشورهاي مختلف به تشريح پژوهش  هاي خود درباره جنبه هاي بيوشيميايي، دندانپزشكي، ميكروبي، روانشناختي، تشخيصي و درماني بوي دهان پرداختند. متأسفانه در اين مجمع علمي نماينده اي از كشورمان وجود نداشت در حالي كه در كشورهاي ديگر حتي دانشجويان به عضويت اين انجمن درمي آيند. به اين ترتيب مشخص مي شود كه اطلاع رساني در سطح دانشجويان و استادان دانشگاه ها ضروري است.
تاكنون صدها عنوان كتاب عمومي و تخصصي به زبانهاي مختلف با موضوع بوي دهان در دنيا منتشر شده است. در حالي كه حتي يك كتاب فارسي دراين باره وجود ندارد. ريشه اين كمبود، نبود متخصصان علاقه مند به موضوع بوي دهان در كشور است. در كشور پرجمعيتي مانند ايران لازم است صدها پرسنل مجرب درماني و پژوهشي سالانه به بحث و مطالعه بوي دهان بپردازند تا جامعه از نتايج مكتوب پژوهشهاي آنها بهره مند شود.

نتيجه  گيري
بنابراين با توجه به وسعت كشور و پراكندگي جمعيت، لازم است با ايجاد نهضت اطلاع رساني، مبتلايان را از ابعاد علمي بوي دهان و روشهاي تشخيص و درمان آن مطلع كرد. در اين خصوص بايد كاركنان و افراد علاقه مند به پژوهش و درمان بوي دهان در سراسر كشور، تحت آموزشهاي لازم قرار بگيرند تا هر يك در منطقه خود با بررسي شيوع و علل بوي دهان به اطلاع رساني دائمي بپردازند. در اين ميان نقش خبرگزاريها، روزنامه ها و مجلات بسيار باارزش است، اين رسانه ها در صورتي كه دور از تبليغات سطحي و به طرز علمي توجيه شوند به عنوان يك دانشگاه عمومي به آموزش مردم خواهند پرداخت به طوري كه بعد از چند سال مي توان شاهد كاهش شيوع بوي دهان در كشور عزيزمان باشيم.

برنامه چهار مرحله اي
سايت «خوشبوكام» ، يك برنامه چهارمرحله اي به شرح زير براي كاهش شيوع بوي دهان و كمك به مبتلايان پيشنهاد مي كند:
۱- اطلاع رساني عمومي
در اين مرحله، عموم مردم اعم از مبتلايان و غير مبتلا از اهميت بوي دهان به عنوان يك موضوع نه تنها فردي، بلكه اجتماعي باخبر مي شوند. در اين مرحله لازم است كاركنان درماني را به مطالعه و درمان بوي دهان ترغيب كرد تا با تشكيل يك انجمن ملي، به طور منسجم به پيشبرد فعاليتها و نيل به اهداف بپردازند.
۲- درمان مبتلايان
در مرحله دوم لازم است مطبها و كلينيك هاي ويژه اي جهت درمان مبتلايان در مراكز استانها و شهرهاي بزرگ راه اندازي شود تا حاصل مرحله اطلاع رساني كه خيل عظيم مبتلايان به دنبال درمان هستند سرگردان نشوند. اين مراكز بايد از وجهه و اطلاعات علمي بالايي برخوردار باشند تا براساس يك برنامه منسجم، مبتلايان به طور كامل درمان شوند. هشدار مي دهيم كه در صورت شكست درمان ممكن است افراد به انزوا و افسردگي منتهي شوند.
۳- پژوهش
در سومين مرحله، تعدادي از كاركنان علاقه مند، به انجام تحقيقات علمي در اين باره مي پردازند. پژوهش در اين باره از چند منظر زير حائز اهميت است:
- نتايج پژوهش ها باعث پيشرفت روشهاي تشخيصي و درماني خواهد شد.
- نتايج تحقيقات در توليد صنعتي كيت ملي بوي دهان كاربرد دارد.
- مي توان با شركت در مجامع علمي بين المللي، ديگران را از پژوهشهاي داخل كشور باخبر كرد تا از اين طريق نامي از كشور عزيزمان در زمره محققان بوي دهان برده شود.
در اين راستا با حمايتهاي معنوي و مالي، پايان نامه هاي دكتراي پزشكي و دندانپزشكي را بايد به سمت بوي دهان سوق داد.
۴- توليد كيت ملي بوي دهان
در نهايت لازم است نتايج تحقيقات كشور را در توليدات كيت ملي بوي دهان به كار بست تا كشور ما نيز به جمع توليد كنندگان اين وسايل بپيوندد. با توجه به تعداد ميليوني مبتلايان، سالانه هزاران دلار صرف واردات اين وسايل خواهد شد، بنابراين توليد داخلي مقرون به صرفه و اجتناب ناپذير است.

این مقاله توسط خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز منتشر شد.